Polski Skarb Nad Loarą

Kilka lat temu rozmawiając o swoim marzeniu, o zwiedzeniu zamków w Dolinie Loary (Val de Loire) we Francji, usłyszałam od przyjaciółki nazwę „Montresor” – w tłumaczeniu: „mój skarb”. Wówczas nie wiedziałam jeszcze jak wiele to miejsce ma związków z Polską…

Wiem, że kiedyś tam pojadę.
Postanowiłam sobie, że w moim „ogrodzie marzeń” zbiorę jak najwięcej informacji i zdjęć, a potem zaplanuję skrupulatnie całą trasę. Wybiorę oczywiście tylko część z ponad 300-u zamków i pałaców znajdujących się nad Loarą, ale będą to takie, które mnie najbardziej zachwycą swoją historią, architekturą czy położeniem. A może wspólnie opracujemy taką wycieczkę?

Głównym punktem programu zwiedzania będzie oczywiście Montresor w regionie Touraine w środkowej Francji, najmniejsza gmina w kraju, zajmująca niecały kilometr kwadratowy powierzchni.

Z przewodnika dowiadujemy się:
„Miasteczko Montresor na stałe zamieszkane jest przez około czterysta osób, w tym ponad dwadzieścia rodzin ma polskie korzenie. Zamek zakupiony w 1849 roku przez Ksawerego Branickiego, do dziś pozostaje w polskich rękach Branickich, a teraz Reyów. W oficynie przy zamku wciąż mieszkają spadkobiercy pierwszego właściciela, a pozostała część stała się otwartym dla zwiedzających muzeum, z rodzinnymi pamiątkami, obrazami polskich emigracyjnych malarzy i XIX wiecznym wystrojem wnętrz. Zamek jest członkiem Stałej Konfederacji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich poza Krajem. To ważny punkt na mapie, nie tylko dla rodziny, ale i dla polskiej emigracji, która od czasu rozbiorów przemierzała Europę w poszukiwaniu swego miejsca.”

Historia tego zamku sięga 1005 roku gdy to hrabia Andegawenii Fulko Nerra, znany z niespotykanego wręcz okrucieństwa jak i dewocyjnej pobożności, na wzniesieniu skalnym wybudował fortecę. Część jej murów przetrwała do dzisiaj. Pięć wieków później odkupił ją szambelan króla Ludwika XI, zburzył część zamkową, wybudował elegancki pałac w stylu gotyckim i renesansowym. Jej właściciele się zmieniali, nikt jednak nie dbał o nią, więc powoli ulegała ruinie. Wielkiego zniszczenia dokonali jakobini za czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej – była to zemsta ówczesnych prostaków na znienawidzonych arystokratach. Rząd rewolucyjny wystawił zamek na licytację. Od 1849 jego właścicielem zostaje Ksawery Branicki.

Franciszek Ksawery Branicki herbu Korczak pochodził z rodu magnatów, których uważano za jedną z najbogatszych rodzin w XVIII-wiecznej Europie. Ksawery był synem Władysława Branickiego (generała i senatora rosyjskiego) i Róży Potockiej (córki Szczęsnego Potockiego). Należałoby tu wspomnieć więcej o matce Ksawerego, bo to ona po śmierci męża Władysława przeprowadziła się do Francji, a ok. 1849 roku nabyła dla swojego syna Ksawerego zamek Montresor. Posiadała również inne nieruchomości. Była fundatorką szkoły w Montresor. Kupując zamek matka zasugerowała synowi tym samym iż powinien osiąść gdzieś na stałe i założyć rodzinę.

Hrabia zamek nie tylko olbrzymim nakładem kosztów odrestaurował, ale też sprowadził tu cenne dzieła sztuki, jak płótna Filippina Lippiego i Agnolo Bronzino, obrazy Artura Grottgera. Jest tu m.in. fortepian z nieistniejącej już paryskiej firmy Erard, a na nim okładka zapisu nutowego walca autorstwa Fryderyka Chopina, dedykowanego Katarzynie Branickiej. „Jest też wiele pamiątek związanych z królem Janem III Sobieskim. A to waza, którą król otrzymał od Wiednia w podziękowaniu za obronę przed Turkami, a to taca Jacoba Beckhausena podarowana królowi przez Gdańsk. Wnętrza i wyposażenie zamku, zgodnie z wolą rodu, nie były zmieniane od ponad 150 lat, co wyróżnia Montrésor na tle innych posiadłości nad Loarą.

Kupując posiadłość w 1849 r., rodzina Branickiego właściwie ocaliła ją od ruiny. „On się nigdy i nikomu nie płaszczył” – powiedział niegdyś C.K. Norwid o tym arystokracie, który hojną ręką wspierał sprawę polską na obczyźnie, nie wiążąc się przy tym z żadną koterią. „To wariat czysty, opętany przez Mickiewicza, który porwał go na samo dno piekła” – uważał szwagier Ksawerego Zygmunt Krasiński, mając na uwadze szczodre finansowanie przez niego legionów we Włoszech. Gorliwy patriotyzm miał zapewne odkupić winy przodka, targowiczanina hetmana Ksawerego Branickiego (1730-1818).

Po śmierci Ksawerego zamek przejmuje jego brat Konstanty, a później jego syn: Ksawery Branicki. Następnie Montresor dziedziczy jego córka Jadwiga, która wyszła za mąż za hrabiego Stanisława Reya i do dzisiaj zamek jest w posiadaniu rodziny Reyów. Obecnie mieszka tu hrabina Maria z Potockich Reyowa z dwiema córkami.
Część zamku udostępniona jest do zwiedzania.

2 thoughts on “Polski Skarb Nad Loarą

  1. Fantastyczny opis ile ciekawostek. Podziwiam Twoją wiedzę i zaangażowanie w pogłębianie tej wiedzy o nowe ciekawostki.

    1. Bożenko, dziękuję bardzo za tak miłe słowa. To jeszcze bardziej motywuje do działania. Pozdrawiam serdecznie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *